Kernenergie: Kansen en risico's

Na jarenlang op de achtergrond te hebben gespeeld, kwam het onderwerp uranium en kernenergie in 2021 weer onder de aandacht van het beleggerspubliek. Eerst in de vorm van speculatieve belangstelling voor uranium en uraniummijnen en kort daarna ook voor bedrijven die actief zijn op gebied van kernenergie, aangewakkerd door de bezorgdheid over de energiezekerheid in de nasleep van de oorlog in Oekraïne.

Niets illustreert dit beter dan de ontwikkeling van de uraniumprijzen. Hoewel de krantenkoppen doorgaans de nadruk leggen op een veel volatielere en speculatieve spotmarkt, hebben grote nutsbedrijven en mijnbouwbedrijven meestal de neiging om contracten twee tot drie jaar op voorhand te ondertekenen. Daardoor is de prijs op lange termijn een betere graadmeter voor het sentiment rond de kernindustrie.

Bron: Cameco, UxC. Resultaten uit het verleden vormen geen indicatie voor toekomstige rendementen.

Hoewel de spotprijzen de afgelopen jaren aanzienlijk zijn gestegen en gedaald, zijn de prijzen van uranium op lange termijn gestaag gestegen. Gedurende de afgelopen 12 maanden bleef de langetermijnprijs constant stabiel op ~$80 / lb, ondanks neerwaartse druk op de spotmarkt, indirect ter ondersteuning van de lange termijn nucleaire visie.

Wat drijft dan de hernieuwde interesse van beleggers?

Energiezekerheid

In het winterseizoen 2025 beleefde Duitsland, dat voor zijn lage CO₂ energieopwekking afhankelijk is van zon en wind, een ongewone periode van weinig wind en weinig zonlicht. Dat veroorzaakte een stroomtekort, dat moest worden gedicht door meer fossiele brandstoffen te gebruiken en energie-import uit de Europese buurlanden te verhogen. Dit laatste zorgde er op zijn beurt voor dat de elektriciteitsprijzen in de noordelijke landen stegen, wat leidde tot politieke onrust in Noorwegen en berispingen van andere Scandinavische regeringen¹.

Bron: Entso-E, EPEX.

Dit benadrukte de noodzaak van een lage CO₂ basisoplossing om energie te leveren in dergelijke situaties. De uitstekende capaciteitsfactor van >90% van kernenergie maakt het een geschikte optie voor deze rol. In bepaalde gevallen, vooral wanneer het om oudere ontwerpen gaat, zou het echter kunnen gebeuren dat het vermogen van de fabriek om te functioneren verstoord zou kunnen worden door extreme hitte² , wat het belang benadrukt van het kiezen van geschikte technologieën in de context van klimaatverandering.

Bron: IEA, 2023. De capaciteitsfactor vertegenwoordigt de verhouding tussen de werkelijke elektrische energie-output over een bepaalde periode en de theoretische maximale elektrische energie-output over die periode.

Kostenvoorspelbaarheid is namelijk een andere cruciale factor: terwijl ongeveer 80 procent van de exploitatiekosten voor gasgestookte centrales afhankelijk is van de gasprijzen, zijn de uraniumprijzen slechts goed voor ongeveer 25 procent van de kosten van kerncentrales³. Dit betekent dat zelfs als de uraniumprijzen stijgen, hun impact op de eindverbruikers beperkt zou zijn. De volatiele gasprijzen hebben daarentegen vaak geleid tot snelle en opmerkelijke prijsstijgingen voor Europese consumenten, vooral in de winter.

Decarbonisatie

Kernenergie heeft een uiterst lage CO₂-voetafdruk in vergelijking met conventionele energiebronnen, dankzij zijn vermogen om energie te produceren zonder verbranding. Dit maakt dat het een uitstekende optie is voor de basis van een CO₂-laag net, als aanvulling op zonne-energie, windenergie en waterkracht.

Bron: Our World in Data, 2023.

Nergens ter wereld is de decarbonisatiedrang prominenter aanwezig dan in China, waar de meeste elektriciteit nog steeds afkomstig is van steenkool⁴. In een poging om de door de industrie gedreven economie te decarboniseren en de lucht te zuiveren in grote steden, investeerde de Chinese overheid actief in lage CO₂ energiebronnen, waaronder kernenergie, en slaagde ze erin het aandeel van elektriciteitsvoorziening uit steenkool binnen 15 jaar te verlagen van 80% naar 60%. Momenteel zijn er in China 33 extra kernreactoren in aanbouw die meer dan 35 GWe lage CO₂ energie aan het elektriciteitsnet van het land toevoegen⁵. Beleggers moeten zich echter bewust zijn van de risico’s van beleggen in opkomende markten en van de speciale risico’s van beleggen in Chinese bedrijven.

AI en datacenters

In de afgelopen jaren nam de vraag naar datacentercapaciteit toe, onder impuls van de toegenomen toepassing van cloudoplossingen en de opkomst van Large Language AI-modellen, waardoor het elektriciteitsverbruik werd gestimuleerd. Hoewel datacenters de afgelopen jaren veel efficiënter zijn geworden en minder energie per rekeneenheid verbruiken, is deze verbetering van de efficiëntie onlangs vertraagd. Kernenergie zorgt voor een stabiele en betrouwbare elektriciteitsvoorziening, waardoor datacenters 24 uur per zeven dagen van stroom kunnen worden voorzien. Tegelijk willen IT-giganten hun CO₂-voetafdruk verkleinen en willen ze niet alleen vertrouwen op gas-/kolencentrales om hun energievoorziening te laten groeien. De trend werd in september 2024 ingezet door Microsoft, dat een 20-jarige stroomaankoopovereenkomst ondertekende met Constellation Energy in de voorheen slapende Three Mile Island-vestiging in Pennsylvania⁶ en gevolgd door Alphabet, Meta en Amazon⁷.

Meevallers in regelgeving

De verandering van het sentiment is het duidelijkst in de VS, waar president Trump vier Executive Orders ondertekende om de nadruk te leggen op de binnenlandse productie van kernenergie, veerkrachtige toeleveringsketens en technologische innovatie. Ook in Europa is het debat over kernenergie aanzienlijk veranderd, vooral in het licht van stijgende energieprijzen, geopolitieke onzekerheid en de groeiende behoefte aan veilige, koolstofarme basisstroom. Zelfs in Duitsland, dat traditioneel erg sceptisch staat tegenover kernenergie, geven peilingen aan dat de meerderheid van de bevolking er voorstander van is om terug te keren naar kernenergie⁸ en de nieuwe regering gaf aan dat ze de jarenlange vete met Frankrijk over de kwestie zal laten varen⁹.

De belangstelling voor kernenergie leefde voor het eerst op toen Europese landen zich haastten om de levensduur van bestaande centrales te verlengen toen de oorlog in Oekraïne uitbrak, wat vragen opriep over de Europese energiezekerheid. Nu willen verschillende regeringen extra kernenergie aan het elektriciteitsnetwerk toevoegen. Velen zijn echter nog steeds getraumatiseerd door de geschiedenis van kostenoverschrijdingen bij oude projecten en zijn op zoek naar alternatieve oplossingen zoals Small Modular Reactors (SMRs). Hun modulaire ontwerp maakt serieproductie in de fabriek mogelijk, waardoor planning, bouwtijd en kosten in theorie worden verminderd. Bovendien kunnen SMR's worden aangepast aan de vraag: meerdere modules kunnen worden gecombineerd of stapsgewijs worden toegevoegd. Hoewel de technologie nog niet gecommercialiseerd is, is ze al vergevorderd: de eerste prototypes zijn operationeel en sommige landen hebben ambitieuze implementatieplannen. Een grootschalige commerciële uitrol laat echter nog jaren op zich wachten en het valt nog te bezien of dit economisch haalbaar is.

Hoe te beleggen in kernenergie?

Net nu kernenergie een renaissance doormaakt, is de belangstelling van beleggers toegenomen. Wie in de sector wil beleggen, kan de volgende instrumenten overwegen:

• Mijnbouwbedrijven
• Fondsen of bedrijven die fysiek uranium bezitten
• Uraniumfinancierings- en royaltybedrijven
• Nuclear pure-plays
• Industriële conglomeraten in kernenergie
• Uranium/nucleaire ETFs

Vergeleken met het kopen van een ETF biedt beleggen in individuele aandelen een hoger opwaarts potentieel, maar ook een groter idiosyncratisch risico. Directe investeringen vereisen een hoge mate van gespecialiseerde kennis, aangezien sommige bedrijven gevoeliger zijn voor uraniumprijzen dan andere.