Een jaar later: hoe quantumcomputing volwassen wordt op de publieke markten

Toen VanEck iets meer dan een jaar geleden, in mei 2025, de VanEck Quantum Computing UCITS ETF (QNTM) lanceerde, Europa's eerste quantum computing UCITS ETF, was beursgenoteerd quantum computing nog steeds een beperkt domein met slechts een handvol belegbare namen. Een jaar later ziet het beeld er heel anders uit. In de afgelopen twaalf maanden heeft de sector zijn eerste belangrijke omzetdrempel overschreden, directe steun van overheden aangetrokken en, het meest zichtbaar, een golf van bedrijven zien overgaan van private financieringsrondes naar openbare beurzen. Quantum computing is nog geen voltooide technologie en het commerciële succes ervan blijft onzeker. Zij vertoont echter steeds minder de kenmerken van een onderzoeksprogramma en steeds meer die van een opkomende industrie. Nu het beleggingsuniversum is verbreed, is het fonds gegroeid tot meer dan $850 miljoen aan vermogen, hoewel de fondsomvang kan stijgen of dalen en geen indicator vormt voor prestaties¹.

Figuur 1: Historische prestaties van een hypothetische belegging van $100 sinds de oprichting

21 mei 2025 – 30 jun 2026. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst

Bron: VanEck, per 30 juni 2026. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Beleggen brengt risico's met zich mee, waaronder het mogelijke verlies van de hoofdsom. U dient vóór belegging het Prospectus en het KID te lezen; deze zijn beschikbaar in de documentensectie van het fonds op www.vaneck.com.

In de loop van het jaar kwamen commerciële signalen naar voren, waarbij de gezamenlijke omzet van quantum computing-bedrijven voor het eerst de grens van $1 miljard overschreed, wat duidt op een geleidelijke verschuiving van verkenning naar betaald, commercieel werk². Overheden bewogen in dezelfde richting: in mei 2026 kondigde het Amerikaanse ministerie van Handel aan dat het aandelenbelangen zou nemen in negen quantumbedrijven als onderdeel van een pakket van ongeveer $2 miljard, waarmee quantum naast halfgeleiders als een expliciete strategische prioriteit werd geplaatst³. Geen van beide ontwikkelingen bewijst dat de technologie volledig is doorgebroken, maar samen bevestigen zij wie haar financiert: particuliere klanten en publieke instellingen blijven kapitaal toewijzen aan quantum.

Groeiend belegbaar universum voor quantum computing

De meest zichtbare verandering voor beleggers vond echter plaats op de beurzen zelf. Een jaar geleden betekende beursgenoteerde pure-play blootstelling aan quantum een korte lijst van namen. In de afgelopen twaalf maanden is de lijst van pure-play posities van QNTM meer dan verdubbeld van vijf naar elf, doordat een golf van bedrijven naar de openbare markten kwam. Wat telt is niet uitsluitend het aantal, maar ook de spreiding. Specialist in neutrale atomen Infleqtion werd in februari 2026 genoteerd aan de NYSE, fotonicabedrijf Xanadu in maart aan de Nasdaq en de beurs van Toronto, en quantumsoftwarebedrijf Horizon Quantum in diezelfde maand aan de Nasdaq. En als teken dat de trend niet uitsluitend Amerikaans is, werd Creotech Quantum in april afgesplitst naar de beurs van Warschau⁴. Een kleine en geconcentreerde groep beursgenoteerde namen is uitgegroeid tot een brede dwarsdoorsnede van het veld, met trapped ions, supergeleidende circuits, neutrale atomen, fotonica, software en post-quantumbeveiliging. Alle vier werden in juni bij de indexherziening van Q2 2026 toegevoegd aan QNTM, waardoor de blootstelling van het fonds aan gespecialiseerde quantumspelers toenam.

Het tempo hield ook buiten het fonds aan. Twee van de belangrijkste beursnoteringen in de sector kwamen na de sluitingsdatum voor de meest recente indexherziening en zijn daarom nog niet in de ETF opgenomen: Quantinuum, gesteund door Honeywell, voltooide in juni 2026 de eerste traditionele quantum-IPO tot dusver op de Nasdaq en haalde ongeveer $1,68 miljard op, en het Finse IQM werd begin juli het eerste Europese quantumbedrijf met een notering aan een grote Amerikaanse beurs, met een parallelle notering in Helsinki⁵. Andere zitten in de pijplijn, waarbij Pasqal en Seeqc beide een aanvraag voor een Amerikaanse notering hebben ingediend⁶. Zoals veel andere indexgebaseerde fondsen neemt QNTM alleen effecten op tijdens geplande herzieningen en volgens gepubliceerde toelatingsregels, waardoor nieuw genoteerde bedrijven kandidaten worden voor toekomstige overweging in plaats van direct bij hun debuut te worden opgenomen. Dat afgewogen tempo is op zichzelf een discipline, aangezien scherpe koersschommelingen kunnen uitvlakken voordat een aandeel in overweging wordt genomen. Het bredere punt is dat het belegbare universum breder wordt, en dat op meer dan één continent. Een groter beursgenoteerd veld is tevens competitiever, met meer bedrijven die nu zowel strijden om technologisch leiderschap als om beleggersfinanciering. Die concurrentie kan de ontwikkeling van het thema ondersteunen, maar kan ook druk uitoefenen op individuele bedrijven, waarvan omzet, marges en waarderingen onder druk kunnen komen te staan.

Figuur 2: De quantumrace op de openbare markt

Bron: analyse van VanEck op basis van IPO's en bedrijfsdocumenten, per juli 2026. Uitsluitend ter illustratie.

Quantinuum, IQM, Pasqal en Seeqc worden uitsluitend ter illustratie genoemd om ontwikkelingen in de quantum computing-sector te beschrijven. Deze bedrijven waren op het moment van schrijven niet in het bezit van QNTM. Verwijzingen naar specifieke bedrijven vormen geen aanbeveling om enig effect te kopen of te verkopen.

De lange weg van laboratorium naar markt

Ondanks alle marktactiviteit blijft quantum computing in de kern een wetenschappelijke onderneming, en het commerciële succes ervan blijft onzeker. De fundamenten van het thema werden in oktober 2025 versterkt, toen de Nobelprijs voor de Natuurkunde werd toegekend voor de ontdekking van macroscopische kwantummechanische tunneling en energiekwantisatie in een elektrisch circuit, de natuurkunde die ten grondslag ligt aan de huidige supergeleidende qubits⁷. Een dergelijke erkenning wijst op iets duurzamers: de wetenschap boekt vooruitgang, ook al is de economische haalbaarheid nog niet bewezen. Die combinatie vormt de essentie van een groeithema in een vroeg stadium, en om die reden blijven de bijbehorende risico's hoog. Het merendeel van deze bedrijven lijdt verlies, hun waarderingen weerspiegelen verwachtingen in plaats van winsten, en hun aandelen zijn zeer volatiel gebleken, met het vermogen om sterk te bewegen op basis van afzonderlijke nieuwsberichten.

Dit helpt verklaren waarom, naast de pure-play specialisten, gevestigde technologieleiders quantumonderzoek op grote schaal verankeren. Dit zijn gediversifieerde ondernemingen waarvoor quantum één van de vele onderdelen is, maar die tegelijk enkele van de diepgaandste onderzoeksprogramma's in het veld uitvoeren: IBM, dat begin 2026 begon met de levering van zijn volgende generatie Nighthawk-processor en mikt op verifieerbaar quantumvoordeel in 2026 en fault-tolerant computing in 2029, en Alphabet, waarvan de Willow-chip liet zien wat Google in oktober 2025 omschreef als het eerste "verifieerbare" quantumvoordeel^8,9. Verder kijken dan de pure-players weerspiegelt tevens een praktische realiteit: veel van de huidige vooruitgang wordt gefinancierd vanuit de balansen van bedrijven die het zich kunnen veroorloven te investeren gedurende een lange en onzekere ontwikkelingscyclus. Mijlpalen en roadmapdata zoals de doelstellingen van IBM voor 2026 en 2029 zijn evenwel bedrijfsdoelen en geen prognoses, en kunnen worden uitgesteld of niet worden gehaald.

Wat een jaar van beursnoteringen derhalve heeft veranderd, is minder het risico dan de zichtbaarheid. Een thema dat voorheen vooral via private markten en enkele indirecte blootstellingen toegankelijk was, wordt nu vertegenwoordigd door een bredere, meer liquide en transparantere groep beursgenoteerde bedrijven, variërend van gespecialiseerde spelers tot kapitaalkrachtige gevestigde namen, en onderworpen aan de openbaarmaking die publieke markten vereisen. Zo ziet volwassen worden eruit: niet een thema dat reeds is gearriveerd, maar een thema dat op een meer doordachte wijze belegbaar is geworden. Het universum wordt breder, de wetenschap blijft zich ontwikkelen en het verhaal bevindt zich, afgaande op het bewijs van dit jaar, nog steeds in de beginhoofdstukken.