Rola akcji bankowych w funduszach o wysokiej dywidendzie

Kluczowe zagrożenia:

1. W czasie recesji dywidendy bankowe mogą zostać drastycznie obniżone, co może skutkować spadkiem dochodów i cen akcji.
2. Duża koncentracja w sektorze finansowym zwiększa narażenie na wstrząsy charakterystyczne dla tego sektora.
3. Zmiany regulacyjne lub wyższe wymogi kapitałowe mogą spowodować obniżenie przyszłych wypłat i wycen.

Dla inwestorów poszukujących regularnego i pewnego dochodu, akcje i fundusze wypłacające wysokie dywidendy są wyjątkowo atrakcyjne. Firmy te wypłacają dużą część zysków swoim udziałowcom w formie dywidend. Ci z kolei mogą je traktować jako dochód lub reinwestować w celu uzyskania przyszłych zysków kapitałowych.

Inwestowanie w spółki o wysokich dywidendach może również wiązać się z mniejszym ryzykiem w porównaniu do innych akcji, pod warunkiem, że akcje te zostaną wybrane z uwzględnieniem niezawodności wypłacanych dywidend. Przykładowo, zajmująca się badaniami inwestycyjnymi firma Morningstar, opisując swoje indeksy Dividend Leaders, określa strategie wysokich dywidend jako takie, które są w stanie „amortyzować spadki w czasach dekoniunktury na rynku”. Niemniej jednak wszystkie akcje niosą ze sobą ryzyko, a akcje dywidendowe mogą równie dobrze osiągać gorsze wyniki niż szerokie benchmarki.

Jednak kluczową obawą inwestorów w fundusze o wysokich dywidendach, takie jak nasz (TDIV), jest to, czy typowo wysoka ekspozycja na akcje instytucji finansowych, takich jak banki, może stanowić nieprzewidziane ryzyko w przypadku kryzysu bankowego. Jakie jest prawdopodobieństwo, że kryzys zmusi banki do obniżenia dywidend, co doprowadzi do znacznego spadku cen ich akcji?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, zapytaliśmy zespół analityków finansowych z Morningstar, który zajmuje się obliczaniem indeksu śledzonego przez nasz ETF, czy stanowi to znaczące ryzyko. Ich opinię można znaleźć niżej w tym poście. Podkreślono w niej, że poziom narażenia branży usług finansowych na ryzyko oraz nadzór regulacyjny znacznie się poprawiły od czasu wielkiego kryzysu finansowego w latach 2007–2009.

Pomimo dzisiejszych rekordowych cen aktywów, utrzymujących się niskich spreadów kredytowych i działań zmierzających do deregulacji w Stanach Zjednoczonych, pozostają oni optymistami. Co więcej, nie spodziewają się znaczącego zmniejszenia kwoty kapitału regulacyjnego, jaką muszą posiadać amerykańskie banki.

Banki mają wyższe wskaźniki wypłat

Wracając konkretnie do naszego ETF-u i indeksu bazowego, akcje spółek finansowych stanowią obecnie zdecydowanie największy sektor. W chwili pisania tego tekstu stanowią one ponad cztery dziesiąte (41%) portfela, podczas gdy banki stanowią około jednej trzeciej¹. Wśród spółek finansowych w portfelu znajdują się m.in. banki HSBC Holdings, Intesa San Paolo i BNP Paribas, a także ubezpieczyciele, tacy jak Zurich Insurance Group i Swiss Re.

Źródło: VanEck.

Podobnie jak akcje z innych sektorów, kwalifikują się one do włączenia do ETF-ów, jeśli znajdują się wśród 100 największych płatników dywidend na świecie. Charakteryzują się wysokimi stopami dywidendy, ocenianymi jako odporne i mające potencjał wzrostu.

Duże banki naturalnie wpisują się w ten świat. Rzeczywiście, w opracowaniu szanowanego Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) zauważono, że banki z reguły mają wyższe wskaźniki wypłat dywidend niż przedsiębiorstwa niefinansowe². Wydaje się, że jest to wynik konieczności utrzymywania przez banki znacznej części kapitału własnego na poczet aktywów ważonych ryzykiem (lub pożyczek) zgodnie z zasadami adekwatności kapitałowej Bazylei III. Wymaganie to obniża zwrot kapitału, co skutkuje niższą wyceną akcji i wyższą stopą dywidendy.

Stopa dywidendy firm z sektora finansowego / październik 2015–październik 2025

Źródło: Morningstar, październik 2025.

Ponadto powinno to oznaczać, że ich dywidendy będą odporne. Innymi słowy, wypłaty mają zostać utrzymane lub zwiększone; jednak poziomy dywidend mogą spaść i nie są gwarantowane. Pozwala to uniknąć klasycznej „pułapki dywidendy”, gdy wysoka rentowność dywidendy sygnalizuje pogarszającą się kondycję spółki i zwiększa ryzyko obniżenia wypłaty. Ale oczywiście i tutaj mamy element niepewności.

Poniżej znajduje się opinia zespołu finansowego Morningstar na temat odporności akcji spółek finansowych w obecnym czasie.

Zdaniem Morningstar

Po kryzysie w latach 2007–2009 całkowicie zrozumiałe jest, że klienci mieli pewne obawy związane z dużym zaangażowaniem w firmy świadczące usługi finansowe, zwłaszcza że ceny aktywów zbliżały się do rekordowych poziomów, a spready kredytowe były stale niskie. Uważamy jednak, że ważne jest podkreślenie, iż zarówno poziom narażenia branży usług finansowych na ryzyko, jak i nadzór regulacyjny uległy znacznej poprawie w następstwie wielkiego kryzysu finansowego. Poniżej przedstawiamy kilka kluczowych zmian, które pomogły proaktywnie wyeliminować ryzyko z systemu bankowego i wzmocnić bufory wysokiej jakości kapitału banków.

1. Silniejsze bufory kapitałowe. Obecnie reformy regulacyjne nakładają na banki obowiązek utrzymywania wyższej jakości kapitału w stosunku do poziomu ich narażenia na ryzyko.
   

   Rodzaj bufora kapitałowego	Bazylea II (przed ustawą Dodd-Franka)	Bazylea III (po ustawie Dodd-Franka/obowiązuje obecnie)	Przykład Goldman Sachs, 2024
   Kapitał podstawowy poziomu 1 (CET1)	4% w celu spełnienia wymogu poziomu 1	4,5% RWA (minimum)	4,50%
   Bufor kapitału stresowego (SCB)	Nie dotyczy	Tylko w USA; 2,5% RWA (minimum)	6,20%
   Dopłata GSIB (duże banki)	Nie istniał	1% minimum (rośnie w zależności od grupy G-SIB, bez maksimum)	3%
   Bufor kapitałowy antycykliczny (CCyB)	Nie istniał	0–2,5% (uznanie regulatora w oparciu o warunki kredytowe)	0,0%
   Całkowity wymóg CET1	4% minimum	7% minimum (z możliwością zwiększania powyżej tego poziomu)	13,70%

    

2. Niższa dźwignia. Bufory kapitałowe mierzy się w odniesieniu do ekspozycji ważonej ryzykiem, przy czym aktywa o wyższym ryzyku otrzymują większą wagę. Banki objęte naszym badaniem są generalnie dobrze skapitalizowane, dysponując medianą bufora wynoszącą 210 punktów bazowych w stosunku do minimów regulacyjnych, według stanu na dzień testu warunków skrajnych w czerwcu 2025 r. W przypadku wielu banków, zwłaszcza banków inwestycyjnych, całkowita dźwignia finansowa (kapitał własny/aktywa) również uległa zmniejszeniu. To obniża przeciętny zwrot z kapitału własnego, ale jednocześnie stabilizuje te wyniki.

   Źródło: Morningstar, 2001–2034 (prognozy).

3. Lepszy nadzór. Obecnie banki podlegają znacznie większej liczbie wymogów niż przed kryzysem finansowym, nie tylko dotyczących kapitału (zgodnie z regulacjami Bazylei III), ale także płynności, zdolności do absorbowania strat, ograniczeń w angażowaniu się w działalność obarczoną większym ryzykiem oraz wyników osiąganych w warunkach stresu. Wszystkie systemowo ważne banki w USA przechodzą obecnie coroczne testy warunków skrajnych, które określają wielkość bufora stresowego do pokrycia strat w oparciu o często historycznie trudne scenariusze. Tegoroczny test warunków skrajnych, uważany za „łatwy”, zakładał spadek realnego PKB o 7,8%, stopę bezrobocia sięgającą 10%, spadek cen akcji o 50%, spadek cen nieruchomości o 33%, spadek cen nieruchomości komercyjnych o 30% i stopę strat kredytowych na poziomie 6,6% w dwuletnim okresie rozpoczynającym się w pierwszym kwartale 2025 r. W innych krajach banki obowiązują następujące wymogi:

• • Wymagania dotyczące aktywów o wysokiej płynności pokrywających przewidywane krótkoterminowe odpływy (LCR)
  • Wskaźniki stabilnego finansowania mające na celu rozwiązanie problemu niedopasowania aktywów do zobowiązań (NSFR)
  • Minimalne wymagania dotyczące długoterminowego zadłużenia, kapitału podstawowego oraz kapitału dodatkowego poziomu 1 w celu pokrycia strat (TLAC)
  • Ograniczenia całkowitej dźwigni finansowej banku (SLR i eSLR), w tym ekspozycji poza bilansem
  • Zakazy dotyczące handlu na rachunek własny
  • Limity ryzykownych inwestycji w fundusze objęte ochroną (w tym fundusze private equity i fundusze hedgingowe) do 3% kapitału podstawowego
  • Wyższe wagi ryzyka dla ryzykowniejszych klas aktywów, takich jak akcje (od 100% do 300%–400%), kredyty hipoteczne o wysokim wskaźniku LTV, nieruchomości komercyjne i kryptowaluty (1250%, ostatnio zaproponowane)

Ogólnie rzecz biorąc, uważamy, że system jest lepiej przygotowany do radzenia sobie ze spowolnieniem gospodarczym niż w poprzednich cyklach. Choć dostrzegamy uzasadnione obawy dotyczące ogólnego nastawienia do deregulacji i luzowania buforów kapitałowych, spodziewamy się, że globalny system finansowy pozostanie znacznie lepiej skapitalizowany, a dyscyplina w zakresie ryzyka będzie ogólnie silniejsza niż w latach 2007–2009, nawet przy pewnej uldze kapitałowej. Z naszej lektury komentarza Michelle Bowman, wiceprzewodniczącej amerykańskiego Urzędu Nadzoru, wynika, że agencja rozważa ponowne rozpatrzenie nakładających się na siebie ograniczeń, takich jak zwiększony dodatkowy wskaźnik dźwigni finansowej, przy czym propozycja przekształca ten środek w zabezpieczenie, zgodnie z zamierzeniem, a nie wiążące ograniczenie dla banków. Na tym etapie nie jesteśmy przekonani, że branża jest gotowa na istotną ulgę kapitałową, choć znacznie więcej dowiemy się w ciągu najbliższych dwóch, trzech kwartałów. Zamiast tego uważamy, że najbardziej represyjne wersje propozycji Bazylei III najprawdopodobniej zostaną wycofane, a nasze wstępne szacunki wskazują na 20-procentowy wzrost aktywów ważonych ryzykiem (RWA) w przypadku wielu większych banków objętych naszym badaniem oraz na wzrost wymaganego kapitału CET1 o kilkanaście procent. Obecnie szacujemy, że aktywa ważone ryzykiem (RWA) wzrosną o około 5–10% w przypadku banków prowadzących intensywny handel, a w przypadku mniejszych i regionalnych pożyczkodawców wpływ będzie znikomy (de minimis).

Dodamy, że rentowność w całej branży pozostaje na dosyć wysokim poziomie i stanowi pierwszą linię obrony przed rosnącymi kosztami kredytów, co podkreślił Johann Scholtz, analityk bankowości europejskiej w Morningstar. Zyskowność europejskich banków znacznie się poprawiła w porównaniu z okresem 2012–2022, a europejski analityk finansowy Niklas Kammer zauważa, że wyższa płynność banku centralnego, wymienialność obligacji AT1 i wyraźniejsze dążenie do szybszej interwencji regulacyjnej w UE pomagają nam oswoić się z większym zaangażowaniem w usługi finansowe w ramach produktu TDIV w obecnej sytuacji.

Wniosek

Banki mogą od czasu do czasu ponosić straty kredytowe. Taka jest natura ich biznesu. Na przykład jesienią 2025 roku Western Alliance Bank i Zions Bank, dwaj regionalni pożyczkodawcy z USA, ujawnili, że padli ofiarą domniemanych oszustw ze strony pożyczkobiorców. Podobnie prywatne fundusze kredytowe odnotowują straty po bankructwach amerykańskiego producenta części samochodowych First Brands i firmy udzielającej pożyczek samochodowych Tricolor.

Jednak analiza Morningstar wskazuje, że banki dysponują dużym kapitałem i są w dobrej kondycji finansowej – lepiej przygotowane na kolejny kryzys niż w poprzednich cyklach gospodarczych. Można twierdzić, że regulacje zwiększają odporność banków i mogą oferować inwestorom możliwości osiągania dochodów, ale wiążą się one również z ryzykiem rynkowym, kredytowym i regulacyjnym, które może obniżyć dywidendy i ceny akcji. Należy jednak pamiętać, że sytuacja na rynkach finansowych może zmieniać się dynamicznie, a inwestowanie w akcje jest ryzykowne.