De marktconcentratie waar je niet voor hebt gekozen

Een wereldwijd aandelenfonds is ogenschijnlijk het meest gediversifieerde instrument dat de meeste beleggers ooit zullen bezitten: 1.282 bedrijven verspreid over 23 ontwikkelde markten, gekocht met één enkele ticker. Als uw fonds de MSCI World Index volgt, is het bovendien per eind juli voor 72% Amerikaans, met 29% in technologie, en meer dan een kwart geconcentreerd in de 10 grootste posities¹. Elk van die beschrijvingen is correct.

Die index is doorgaans de 60 in een typische 60/40-beleggingsportefeuille — of de 40 in een 40/60. Het is het referentiepunt waartegen elke andere allocatiebeslissing wordt beoordeeld. Daarom is het de moeite waard om te vragen wat dat referentiepunt nu bevat, want de inhoud is veranderd terwijl het label diversificatie niet is veranderd.

Laten we beginnen met geografie. De MSCI World Index is nooit een neutrale kaart van de wereld geweest; het is een momentopname van welke markt het snelst rendement op rendement heeft opgebouwd. In 1988 vertegenwoordigden de Amerika’s 32% van de index en Azië-Pacific 47%, gedomineerd door Japan op het hoogtepunt van zijn activaprijzenzeepbel. Vandaag zijn de Amerika’s goed voor driekwart en Azië-Pacific voor 8%. Japan alleen is gedaald van de grootste weging in de index naar minder dan 6%¹.

De ‘wereldwijde’ index is nooit geografisch neutraal geweest

MSCI World regionale wegingen (geselecteerde jaren)

Figuur A. Regionale wegingen binnen de MSCI World Index, 1988–2025. Bron: MSCI.

Kijk nu één niveau dieper, naar de markt die deze index domineert. De S&P 500 is het standaard referentiepunt voor Amerikaanse aandelen, en de index die de meeste wereldwijde fondsen feitelijk volgen via hun Amerikaanse weging. Eind 2025 waren de 10 grootste bedrijven in de Amerikaanse S&P 500 Index goed voor 40,7% van die index. Van 1990 tot 2015 bewoog datzelfde cijfer zich binnen een nauwe bandbreedte van ongeveer 18% tot 23%. In het afgelopen decennium is het meer dan verdubbeld².

Concentratie in de top 10 is sinds 2015 meer dan verdubbeld

S&P 500: cumulatieve weging van de 10 grootste bedrijven, jaareinde

Figuur B. Cumulatieve weging op jaareinde van de tien grootste S&P 500-bedrijven, 1988–2025. Bron: RBC Wealth Management; FactSet.

Hoewel er duidelijke parallellen zijn met Japan in de jaren tachtig, doen we geen voorspelling. De MSCI World is een naar marktkapitalisatie gewogen index en de weging volgt mechanisch de prijs: de grootste wegingen komen automatisch terecht bij dat aandeel dat het sterkst in marktwaarde is gegroeid, ongeacht of die groei voortkomt uit winstgroei of uit oplopende waarderingsmultiples. Het punt is niet dat Amerikaanse aandelen nu zullen achterblijven. Het punt is eerder dat een Europese belegger die een wereldwijde aandelentracker aanhoudt nu een geconcentreerde Amerikaanse technologiebelegging bezit — of hij of zij daar nu bewust voor heeft gekozen of niet.

Ongekende concentratie van eigendom

Het thema van ongekend risico strekt zich ook uit tot wie de index bezit. De Distributional Financial Accounts van de Amerikaanse Federal Reserve laten zien dat de rijkste 10% van de Amerikaanse huishoudens 87% van de bedrijfsaandelen en deelnemingsrechten in beleggingsfondsen bezit. De top 1% bezit de helft. De onderste 50% bezit ongeveer 1%³. Dat is geen nieuwe ontwikkeling — dat aandeel ligt al sinds vóór de financiële crisis rond deze niveaus.

Wat nieuw en zorgwekkend is, is hoeveel van de balansen van Amerikaanse huishoudens nu in aandelen zit. Voor de sector als geheel bereikten aandelen in het vierde kwartaal van 2025 46,7% van de financiële activa, de hoogste stand in een reeks die begint in 1945. Ter vergelijking: op de piek van de dotcombubbel in 2000 was dat 38,7%⁴.

Aandelenblootstelling van huishoudens is nog nooit zo hoog geweest

Aandelen als percentage van de financiële activa van Amerikaanse huishoudens

Figuur C. Direct en indirect aangehouden bedrijfsaandelen als percentage van de financiële activa van huishoudens, 1945–2026. Bron: Federal Reserve, Financial Accounts of the United States (Z.1), reeks BOGZ1FL153064486Q.

Deze concentratie zou de Amerikaanse consumentenbestedingen kunnen beïnvloeden, zij het niet in zeer grote mate. Moody's Analytics schat dat Amerikanen in de hoogste 20% van de inkomensverdeling — degenen die meer dan $175.000 verdienen — nu goed zijn voor bijna 60% van de persoonlijke uitgaven. In de aanloop naar de piek van de dotcombubbel was diezelfde groep goed voor 50%⁵. Hoewel deze schatting is gemodelleerd in plaats van gemeten, en de auteurs opmerken dat zij de situatie mogelijk overschat, staat de richting van de ontwikkeling niet ter discussie.

Toch is het risico van een negatieve feedbacklus waarbij een daling van aandelen de huishoudelijke bestedingen raakt en daardoor leidt tot een verdere daling van de aandelenkoersen kleiner dan het lijkt. Onderzoek van de Federal Reserve schat de neiging om te consumeren uit aandelenvermogen op nauwelijks meer dan één cent per dollar, en nog lager voor de hoogste inkomens: concentratie heeft de totale vraag minder gevoelig gemaakt voor activaprijzen, niet meer⁶.

Het kanaal dat ertoe doet is fiscaal

Veel belangrijker is de mogelijke impact van een correctie op de aandelenmarkt op de Amerikaanse belastinginkomsten uit vermogenswinsten. Gerealiseerde vermogenswinsten zijn de meest volatiele grote federale inkomstenpost: zij bereikten in 2021 een record van 8,74% van het bbp, maar de daling van de aandelenmarkt in 2022 liet hun instabiliteit zien — de ontvangsten daalden van $336 mrd in begrotingsjaar 2022 naar $202 mrd in begrotingsjaar 2024, een daling van $134 mrd, of 40%, binnen twee jaar⁷.

Vermogenswinsten zullen naar verwachting 11,6% van de inkomsten uit de inkomstenbelasting voor particulieren leveren in 2026, een aandeel dat sinds 1996 slechts drie keer is overtroffen, en de begroting heeft daar al rekening mee gehouden — hoewel de eigen basisschatting van het Congressional Budget Office uitgaat van een terugkeer richting 3,9% van het bbp tegen het midden van de jaren 2030⁷. Een terugval op de Amerikaanse aandelenmarkt waardeert dus niet alleen beleggingsportefeuilles af. Zij verkleint ook de inkomsten waarop de Amerikaanse overheid rekent, waardoor de fiscale beperking krapper wordt zoals beschreven in het eerste artikel in deze reeks. De inkomstenbasis heeft de concentratie van de index geërfd: federale ontvangsten leunen nu op gerealiseerde winsten van een kleine groep huishoudens die een kleine groep aandelen bezit — dezelfde handvol namen die de index domineren die u bezit.

Het referentiepunt opnieuw opbouwen

Als u de aandelenkern van uw portefeuille de afgelopen jaren gelijkmatiger had gespreid, dan had u daarvoor een opportuniteitskost betaald. Als u een gelijkgewogen S&P 500 had aangehouden in plaats van de standaard naar marktkapitalisatie gewogen versie, dan zou u het de afgelopen tien jaar duidelijk slechter hebben gedaan, met een rendement van 11,7% per jaar tegenover 14,8% in de tien jaar tot december 2025⁸.

Maar die achterstand is niet altijd het geval, en zij vormt geen onafhankelijk bewijs tégen gelijk wegen. Het is dezelfde hierboven beschreven concentratie, maar dan van de andere kant bekeken: wanneer de grootste namen sneller stijgen dan de rest, wint marktkapitalisatie-gewichting per definitie. Over de 36 jaar tot eind 2025 draait de rangorde qua rendement, zij het nipt, om: met gelijk wegen zou u 11,1% per jaar hebben behaald tegenover 10,8%. Nog opvallender keerde het patroon zich in het decennium na de piek van de dotcombubbel krachtig om — over de elf jaar van eind 1999 tot eind 2010 leverde marktkapitalisatie-gewichting 0,4% per jaar op, terwijl gelijk wegen jaarlijks met 6,6% groeide⁸.

Eén meting is relevant voor de timing. Over de drie kalenderjaren 2023 tot en met 2025 presteerde marktkapitalisatie-gewichting 29,8% beter — het grootste verschil over drie jaar in de beschikbare gegevens. Gelijk wegen ligt tot dusver voor in 2026, met een rendement van 13,3% tegenover 10,1% tot eind juli⁸. De allocatie van huishoudens naar aandelen bereikte in hetzelfde kwartaal een piek⁴. Het uiterste dat in dit artikel wordt beschreven is een niveau, niet een trend die nog steeds doorloopt.

In het verleden behaalde resultaten bieden geen betrouwbare indicatie voor toekomstige resultaten.

Niets hiervan is een pleidooi om de aandelenkern op te geven; die blijft het anker waartegen de rest van de portefeuille wordt beoordeeld. Het punt is dat u er bewust voor kiest, in plaats van ongemerkt af te drijven naar een geconcentreerde positie in Amerikaanse technologie. Hoe ver u daarin wilt gaan, hangt af van hoe comfortabel u bent met het bezitten van iets dat zich anders gedraagt dan de toonaangevende index — ook in de jaren waarin die index wint. Misschien geeft u er de voorkeur aan dezelfde bedrijven in gelijkmatigere verhoudingen aan te houden, of om meer nadruk te leggen op dividenden en te veranderen wat u bezit in plaats van hoeveel van elk.

In ons volgende artikel beschrijven we hoe u dit kunt combineren met een satelliettoevoeging in uw beleggingsportefeuille, ontworpen om het werk te doen dat uw kern niet kan.