Oogst 2026: signalen over gewassen, machines en innovatie in de EU voor agribusinessmarkten

Rapporten van 9 oktober van het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) wijzen op een grote oogst in de VS. De prognose voor de maisproductie is 16,03 miljard bushels, de op één na grootste in de geschiedenis, en voor sojabonen een recordhoeveelheid van 4,56 miljard bushels¹. De eindvoorraden mais stegen in 2026/2027 tot 1,849 miljard bushels, een stijging van 282 miljoen ten opzichte van september, terwijl de eindvoorraden sojabonen 315 miljoen bedragen². De oogst verandert gewasvolumes en -prijzen in agrarische inkomsten, die de uitgaven aan zaad, kunstmest en machines in de komende 12 tot 18 maanden bepalen.

Waarom het oogstseizoen cruciaal is voor de agribusiness

De oogst bepaalt de inkomsten van het landbouwbedrijf, als volume vermenigvuldigd met de prijs, en met die inkomsten worden de aankopen in het volgende seizoen gefinancierd. Zodra gewassen geoogst zijn, volgen drie activiteiten elkaar in snel tempo op:

• Vervoer van graan. Elevators, maalmachines en exporteurs verwerken een grote hoeveelheid van het jaarlijkse volume, een belangrijke periode voor verwerkers zoals Archer-Daniels-Midland en Bunge.
• Gebruik van kunstmest. De herfst is een belangrijke periode voor de toepassing van stikstof, fosfaat en kalium in de aanloop naar het volgende voorjaar, een belangrijke periode voor producenten zoals Nutrien, CF Industries, Mosaic en Yara.
• Vaststelling van budgetten. Nu de oogst is verkocht of opgeslagen, besluiten landbouwers wat ze het komende jaar aan zaad, gewasbescherming en machines uitgeven.

De VS lopen wereldwijd voorop

De Verenigde Staten zijn de grootste maisproducent ter wereld en, naast Brazilië, een van de twee dominante exporteurs van sojabonen. Als gevolg hiervan helpt de Amerikaanse oogst bij het vaststellen van mondiale maisbalansen, exportprijzen en de vraag naar agrarische productiemiddelen. De oogst van 2026 is groot. Volgens het USDA-rapport betreffende maisproductie van september zou de maisoogst 15,8 miljard bushels bedragen, de op één na grootste in de geschiedenis, hoewel de opbrengst van 178,5 bushels per acre lager is dan het record van vorig jaar. De prognose van de productie van sojabonen is 4,53 miljard bushels, een stijging van 6% op jaarbasis en mogelijk een recordhoogte³. De prijzen zijn ook gestabiliseerd: Het USDA verhoogde de gemiddelde maisprijs voor het seizoen 2026/2027 tot $ 4,80 per bushel en de prijs van sojabonen tot $ 12,00⁴.

Samen verhogen hogere volumes en prijzen de oogstopbrengst: Het USDA verwacht totale kasontvangsten van gewassen van $ 253 miljard in 2026, een stijging van 6,1%, met inkomsten uit mais van 11,3% en inkomsten uit sojabonen van 10%. Hogere kosten voor kunstmest, brandstof en financiering drukken de marges nog steeds, en de netto agrarische inkomsten worden geraamd op $ 158,4 miljard, iets minder dan in 2025⁵. Verbetering van de gewasinkomsten zou de agrarische uitgaven kunnen ondersteunen, hoewel hogere kosten het effect zouden kunnen beperken.

Het handelsbeleid blijft echter een bron van onzekerheid. Op 28 september verklaarde China dat het de tarieven zou verlagen voor een breed scala aan Amerikaanse landbouwproducten, van mais en tarwe tot vlees, zuivelproducten, soja-olie en sojameel, maar niet voor sojabonen, het grootste Amerikaanse agrarische importproduct, dat nog steeds onderworpen is aan een extra tarief van 10%⁶.

Tekenen van een cyclisch tekort aan landbouwmachines

In de vraag naar machines is de neergang het duidelijkst te zien. Landbouwers kunnen de aankoop van machines uitstellen, dus volgt de omzet meer de winst en kosten van de landbouwbedrijven in plaats van de prijzen van gewassen. Volgens de in september gehouden enquête van de Creighton University onder plattelandsbankiers zou de verkoopindex voor landbouwmachines 25,0 bedragen, een lichte stijging ten opzichte van de 22,2 in augustus, maar lager dan 50, de grens tussen groei en daling voor de 37e maand op rij⁷. Deere verwacht nog steeds dat de omzet in de sector voor grote landbouwmachines in de VS en Canada in het financiële jaar 2026 met 15% tot 20% zal dalen⁸.

Tegelijkertijd vormen zich condities voor een herstel. Fabrikanten hebben twee jaar besteed aan het verminderen van de productie en voorraden; de voorraden Amerikaanse landbouwmachines liggen ongeveer 22% onder hun piek van eind 2022⁹.

Totale voorraden van fabrikanten van agrarische machines en uitrusting

Bron: Totale voorraden van fabrikanten: Productie van agrarische machines en uitrusting. (2026). Stlouisfed.Org.

Het management van Deere heeft verklaard dat het verwacht dat 2026 de bodem markeert van de cyclus van de grote agrarische bedrijven, en vroege bestellingen voor plant- en sproeimachines lopen vooruit op vorig jaar¹⁰. Voor kleinere machines is reeds een verbetering te zien: De omzet van de Small Ag & Turf van Deere steeg het afgelopen kwartaal met 12% dankzij een gezondere rentabiliteit van de veehouderij¹¹.

McKinsey's Global Farmer Insights 2026, een enquête onder 5.500 landbouwers in 10 landen, wijst op uitgestelde vraag. Slechts 16% van de landbouwers noemt machines als de eerste post waarop wordt bezuinigd, terwijl 36% verwacht deze als eerste te financieren wanneer de winst zich herstelt, de grootste positieve beweging van elke uitgavencategorie¹². McKinsey merkt op dat, omdat de aanschaf van machines kan worden uitgesteld, de vraag sterker kan herstellen wanneer de winstgevendheid verbetert.

Consensusprognoses weerspiegelen deze verschuiving. De omzet van een gewogen groep fabrikanten van landbouwmachines, waaronder Deere, CNH Industrial, AGCO en Kubota, kromp de afgelopen drie jaar met 3,8% per jaar, maar zal naar verwachting het volgende financiële jaar met 4,3% groeien en het jaar daarna met 6,7%. De omzet van Deere zal naar verwachting met 5,6% stijgen en vervolgens met 8,2%, terwijl de omzet van CNH in het tweede prognosejaar naar verwachting met 10,3% zal groeien¹³.

De sector is geconcentreerd, volgens de Agribusiness Atlas 2026: de vier grootste fabrikanten van landbouwmachines hebben 43% van de wereldmarkt in handen¹⁴. De netto-omzet en inkomsten van de leider, Deere, groeiden met 7% tot $ 35,6 miljard in de eerste negen maanden van het financiële jaar 2026, en Deere verhoogde haar prognose voor de netto-inkomsten voor het hele jaar¹⁵. Toonaangevende bedrijven breiden zich ook uit naar digitale landbouw; platforms zoals John Deere Operations Center en Bayer's Climate FieldView. De laatstgenoemde werd gebruikt voor 90 miljoen hectare. De platforms koppelen machines aan veldgegevens en worden gezien als winstbronnen die steeds belangrijker worden¹⁶.

Verder dan machines: Europa opent de deur naar genetisch bewerkte gewassen

Het Europees Parlement heeft op 17 juni 2026 nieuwe regels aangenomen voor planten die zijn verkregen met NGT (nieuwe genomische technieken). Die regels treden in werking op 17 juli 2026. Wat betekent dit meer concreet? Neem een ziekteresistente appel. Normale teelt zonder complexe genetische mutaties zou 15 tot 50 jaar duren, en met NGT is de ontwikkelingstijd slechts circa 5-8 jaar¹⁷. Vóór de invoering van de nieuwe NGT-wet werd in 2018 in een arrest van het Europees Hof van Justitie bepaald dat organismen die zijn verkregen via nieuwere mutagenesetechnieken, inclusief genbewerking, als genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s) moeten worden aangemerkt¹⁸,  wat betekent dat voordat een GGO kan worden verkocht, het een rigoureuze veiligheidsbeoordeling per geval door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid moet ondergaan, waardoor het moeilijker en tijdrovender wordt om in Europa toe te passen, terwijl andere landen zoals Brazilië het al commercieel hebben ingezet. Ondertussen moesten Europese landbouwers om marktaandeel concurreren met bijvoorbeeld Braziliaanse landbouwers¹⁹, die te maken hadden met minder strenge veiligheidsbeoordelingen voor genetisch gemodificeerde gewassen.

Bron: EU-verordening (EU) 2026/1388 van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2026 betreffende met bepaalde nieuwe genomische technieken verkregen planten en de daarvan afgeleide producten, en tot wijziging van Verordening (EU) 2017/625 (Tekst met relevantie voor de EER).

Het belangrijkste punt van de nieuwe wetgeving gaat over de classificaties van NGT-planten die van toepassing zijn op zowel geïmporteerde als in de EU gekweekte planten. Ze zijn onderverdeeld in twee categorieën; NGT-categorie 1, welke bestaat uit de planten die genetische veranderingen bevatten die ook via conventionele veredeling of natuurlijk kunnen optreden. Deze planten moeten een verificatieprocedure ondergaan en zijn dan vrijgesteld van de traditionele GGO-wetgeving. Dit betekent dat ze worden behandeld als conventionele planten. De tweede categorie bestaat uit planten met meer (complexe) genetische modificaties en planten die zijn veranderd om herbicidetolerant te zijn of om bekende insecticidestoffen te produceren, en die derhalve worden onderworpen aan de standaard EU GGO-wetgeving. Dit nieuwe systeem zorgt ook voor transparantie dankzij de zaadetikettering voor planten van categorie 1, de GGO-etikettering voor planten van categorie 2 en de invoering van een openbare database voor NGT-planten.

Volgens de Europese Commissie ondersteunen deze nieuwe regels innovatie en duurzaamheid met behoud van hoge normen voor de gezondheid en het milieu²⁰. Voor Europese landbouwers betekent dit dat ze nu genbewerkte gewassen kunnen telen zonder de extra kosten en vertraging van volledige GGO-goedkeuring, op voorwaarde dat ze onder categorie 1 vallen, waardoor het voor Europese landbouwers gemakkelijker wordt om te concurreren met hun internationale collega's.

Bottom line: Wat de oogst van 2026 betekent voor de agribusiness

Alles bij elkaar genomen verbindt het seizoen 2026 drie delen van de agribusiness. Een grote oogst kan de agrarische inkomsten ondersteunen, en de agrarische inkomsten beïnvloeden hoe snel landbouwers weer productiemiddelen en machines gaan kopen. Graanverwerkers en kunstmestproducenten zouden dit als eerste kunnen merken, en machinefabrikanten mogelijk iets later. De nieuwe stap in het Europese beleid inzake genetisch gemodificeerde gewassen is een ontwikkeling op de langere termijn die wellicht zal leiden tot snellere zaadinnovatie en een gelijker speelveld voor Europese telers. Er zijn drie dingen om in de gaten te houden: de resterende oogst, de productiekosten en de financieringskosten, en het handelsbeleid. Dit zijn prognoses op basis van gegevens en veronderstellingen van derden die mogelijk worden bijgesteld, en daarnaast kunnen het weer, de grondstofprijzen, tarieven, rentetarieven of geopolitieke gebeurtenissen het beeld veranderen. Dit betekent dus dat de werkelijke resultaten wezenlijk kunnen verschillen.