Een nieuwe fase voor gepersonaliseerde kankervaccins

De positieve fase 3-resultaten van Moderna en Merck bij melanoom markeren een belangrijke mijlpaal voor gepersonaliseerde kankervaccins en versterken het bewijs dat tumorsequencing, computationele neoantigeenselectie en mRNA-technologie kunnen worden gecombineerd om patiëntspecifieke behandelingen te creëren. Gedetailleerde klinische resultaten worden echter nog verwacht, en belangrijke vragen blijven bestaan, onder meer over de duurzaamheid van het klinische voordeel, de toepasbaarheid bij andere vormen van kanker en de mogelijkheid om deze therapieën betrouwbaar op schaal te produceren.

Verwijzingen naar specifieke bedrijven of effecten in deze mededeling zijn uitsluitend ter illustratie, om markt- en sectortrends te beschrijven, en vormen geen beleggingsonderzoek, advies of aanbeveling om een effect te kopen, aan te houden of te verkopen.

Een fase 3-mijlpaal

Op 19 augustus 2026 maakten Moderna en Merck positieve topline-resultaten bekend van een fase 3-studie naar intismeran¹, hun gepersonaliseerde mRNA-kankervaccin, bij patiënten met hoogrisico-melanoom na een operatie. De behandeling, toegediend in combinatie met Keytruda, verbeterde zowel de recidiefvrije overleving als de overleving zonder metastasen op afstand vergeleken met Keytruda alleen.

De aankondiging leverde het sterkste bewijs tot nu toe dat een gepersonaliseerd kankervaccin de uitkomsten voor patiënten kan verbeteren in een grote studie in een laat stadium. Volgens Moderna en Merck was dit de eerste positieve gerandomiseerde fase 3-uitlezing voor een geïndividualiseerde neoantigeentherapie. Aan de studie namen 1.137 patiënten deel, hoewel gedetailleerde resultaten, waaronder de omvang en duurzaamheid van het voordeel, nog niet zijn gepubliceerd.

Op de Morgan Stanley Global Healthcare Conference op 14 september² benadrukte Moderna dat melanoom slechts de eerste grote test van de aanpak is. Intismeran wordt onderzocht in negen studies bij verschillende tumortypen en ziektestadia, maar of de resultaten buiten melanoom kunnen worden gerepliceerd, blijft een belangrijke vraag.

Hoe intismeran wordt gemaakt en ontworpen om te werken

In tegenstelling tot gestandaardiseerde kankerbehandelingen zijn gepersonaliseerde neoantigeenvaccins afgestemd op de tumor van de individuele patiënt. Het proces begint met een monster van de chirurgisch verwijderde tumor. De genetische informatie ervan wordt geanalyseerd om mutaties te identificeren die unieke doelen kunnen opleveren, bekend als neoantigenen, op de kankercellen. Moderna vervaardigt vervolgens een gepersonaliseerde mRNA-therapie die tot 34 geselecteerde neoantigenen codeert. Deze wordt toegediend in combinatie met Keytruda, een immuuntherapie die het immuunsysteem helpt kankercellen aan te vallen. De combinatie is ontworpen om het immuunsysteem te trainen om resterende kankercellen die deze neoantigenen vertonen te herkennen en te vernietigen.

Van tumoranalyse tot behandeling

Diagram 1. Vereenvoudigde illustratie van hoe intismeran wordt ontwikkeld en ontworpen om te werken. Bron: VanEck.

De potentiële marktkans

De commerciële kans voor gepersonaliseerde kankervaccins is potentieel significant, maar blijft sterk afhankelijk van succesvolle klinische vertaling. Grand View Research⁴ schat dat de wereldwijde markt kan groeien van 226,7 miljoen dollar in 2025 naar 1,45 miljard dollar tegen 2030, met een geprojecteerd samengesteld jaarlijks groeipercentage van 44,9%. Deze prognose weerspiegelt de verwachting dat nieuwere benaderingen, met name gepersonaliseerde neoantigeenvaccins geleverd via mRNA-platforms, verder zullen komen dan klinische ontwikkeling en het bestaande vaccinsegment zullen aanvullen. Dit moet echter worden behandeld als een marktprognose en niet als een gevestigd groeitraject. Toekomstgerichte verklaringen, waaronder marktomvangprojecties, zijn schattingen gebaseerd op aannames die mogelijk niet uitkomen. Ze zijn geen garanties of betrouwbare indicator voor toekomstige resultaten.

Bron: Grand View Research. Personalized Cancer Vaccine Market Size Report 2025 to 2030. Marktomvang. Beleggen brengt risico’s met zich mee, waaronder het mogelijke verlies van het geïnvesteerde kapitaal.

Verschillende technologieën helpen deze overgang mogelijk te maken. Next-generation sequencing kan mutaties identificeren die specifiek zijn voor de tumor van een patiënt, terwijl AI- en machine learning-tools kunnen helpen voorspellen welke resulterende neoantigenen het meest waarschijnlijk een immuunrespons zullen genereren. Vooruitgang in mRNA-platforms maakt het vervolgens mogelijk om meerdere geselecteerde neoantigenen op te nemen in een enkele gepersonaliseerde therapie.

De bredere klinische behoefte is substantieel. Volgens het WHO-rapport over wereldwijde kanker van 2026 werd bij 20,6 miljoen mensen wereldwijd kanker vastgesteld in 2024, en de jaarlijkse diagnoses zullen naar verwachting stijgen tot 35 miljoen tegen 2050⁵. Gepersonaliseerde kankervaccins zullen echter waarschijnlijk niet geschikt zijn voor elke patiënt of chirurgie, chemotherapie, radiotherapie of bestaande immuuntherapieën vervangen. Hun eerste kans kan in plaats daarvan liggen in geselecteerde kankersoorten en behandelsettings, met name na een operatie, wanneer het doel is om resterende ziekte te elimineren en het risico op herhaling of metastase te verminderen.

Het bredere ecosysteem

De marktreactie op de fase 3-aankondiging strekte zich uit buiten Moderna, waarbij aandelen in de sequencing- en kankervaccinbranches stegen in de dagen daarna. Hoewel marktbewegingen op korte termijn veel factoren kunnen weerspiegelen, suggereert de bredere reactie dat beleggers de resultaten zagen als een mogelijke validatie van het bredere gepersonaliseerde oncologie-ecosysteem.

Dit weerspiegelt het scala aan technologieën dat nodig is om deze behandelingen te creëren en te leveren. Gepersonaliseerde kankervaccins zijn afhankelijk van tumorsequencing om mutaties te identificeren, computationele tools om veelbelovende doelen te selecteren, gespecialiseerde fabricage om de therapie van elke patiënt te produceren, en diagnostiek en immuuntherapieën om de behandeling te ondersteunen. Bredere adoptie zou daarom kansen kunnen creëren in verschillende delen van de zorgwaardeketen.

De aanpak is ook ontworpen om bestaande kankerbehandelingen aan te vullen in plaats van te vervangen. In de fase 3-studie hielp het gepersonaliseerde vaccin het immuunsysteem naar tumorspecifieke doelen te richten, terwijl een checkpointremmer hielp de immuunrespons in stand te houden. Als deze combinatie effectief blijkt bij andere kankersoorten, kan de kans zich uitstrekken over vaccinplatforms, immuuntherapieën en de ondersteunende infrastructuur.

Waar op te letten

De fase 3-aankondiging is een belangrijke mijlpaal, maar belangrijke onzekerheden blijven bestaan. Gedetailleerde resultaten zijn nog niet gepubliceerd, waaronder de omvang en duurzaamheid van het klinische voordeel, terwijl de algehele overleving nog wordt geëvalueerd. Het blijft ook onduidelijk of succes bij melanoom zich zal vertalen naar andere kankersoorten.

Fabricage en regelgeving vormen extra uitdagingen omdat elke behandeling individueel moet worden ontworpen, geproduceerd en getest. Bredere adoptie zal afhangen van of deze therapieën betrouwbaar op schaal kunnen worden vervaardigd en of toezichthouders werkbare normen kunnen vaststellen voor patiëntspecifieke producten.

Samen genomen zullen deze klinische, fabricage- en regelgevende vragen bepalen hoe ver gepersonaliseerde kankervaccins kunnen komen voorbij dit eerste succes, en of de resultaten een doorbraak markeren voor één behandeling of het begin van een bredere verschuiving in kankerzorg.