Rok później: jak komputery kwantowe dojrzewają na rynkach publicznych

Kiedy nieco ponad rok temu, w maju 2025 r., VanEck uruchomił VanEck Quantum Computing UCITS ETF (QNTM), pierwszy w Europie fundusz UCITS ETF skoncentrowany na obliczeniach kwantowych, giełdowy segment spółek z obszaru obliczeń kwantowych był nadal wąskim polem zaledwie z kilkoma nazwami nadającymi się do inwestycji. Rok później wygląda to już zupełnie inaczej. W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy sektor przekroczył pierwszy istotny próg przychodów, uzyskał bezpośrednie wsparcie rządowe, a najbardziej widocznie — odnotował falę przejść spółek z prywatnych rund finansowania na giełdy publiczne. Obliczenia kwantowe nie stały się jeszcze technologią w pełni dojrzałą, a ich sukces komercyjny pozostaje niepewny. Zaczęły jednak coraz mniej przypominać program badawczy, a coraz bardziej wyłaniającą się branżę. Wraz z rozszerzaniem się spektrum możliwości inwestycyjnych aktywa funduszu wzrosły do ponad 850 mln USD, choć wielkość funduszu może rosnąć lub spadać i nie stanowi wskaźnika wyników¹.

Wykres 1: Wyniki historyczne hipotetycznej inwestycji 100 USD od momentu uruchomienia

21 maja 2025 r. – 30 czerwca 2026 r. Wyniki osiągnięte w przeszłości nie stanowią wskazówki co do przyszłych wyników

Źródło: VanEck, stan na 30 czerwca 2026 r. Wyniki osiągnięte w przeszłości nie stanowią wskazówki co do przyszłych wyników. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem, w tym z możliwością utraty kapitału. Przed dokonaniem inwestycji należy zapoznać się z Prospektem i KID, które są dostępne w sekcji Dokumenty funduszu na stronie www.vaneck.com.

Sygnały komercyjne pojawiały się przez cały rok, a łączne przychody spółek zajmujących się obliczeniami kwantowymi po raz pierwszy przekroczyły poziom 1 mld USD, co wskazuje na stopniowe przejście od eksploracji do odpłatnej działalności komercyjnej². Rządy podążały w tym samym kierunku: w maju 2026 r. Departament Handlu USA ogłosił, że obejmie udziały kapitałowe w dziewięciu spółkach kwantowych w ramach pakietu o wartości około 2 mld USD, stawiając technologie kwantowe obok półprzewodników jako deklarowany strategiczny priorytet³. Żaden z tych faktów nie dowodzi, że technologia w pełni dojrzała, ale razem potwierdzają, kto ją finansuje: klienci prywatni i instytucje publiczne nadal angażują kapitał w technologie kwantowe.

Rosnący wszechświat inwestycyjny dla obliczeń kwantowych

Najbardziej widoczna zmiana dla inwestorów zaszła jednak na samych giełdach. Rok temu giełdowa ekspozycja typu pure-play na obliczenia kwantowe oznaczała krótką listę nazw. W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy liczba pozycji pure-play w portfelu QNTM wzrosła ponad dwukrotnie — z pięciu do jedenastu — w miarę jak fala spółek wchodziła na rynki publiczne. Znaczenie ma nie tylko liczba, ale i zakres. Specjalizująca się w neutralnych atomach spółka Infleqtion zadebiutowała na NYSE w lutym 2026 r., firma fotoniczna Xanadu weszła na giełdy Nasdaq i Toronto w marcu, a spółka z obszaru oprogramowania kwantowego Horizon Quantum zadebiutowała na Nasdaq w tym samym miesiącu. A jako sygnał, że trend nie jest wyłącznie amerykański, Creotech Quantum został wydzielony i wprowadzony na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie w kwietniu⁴. Niewielki i skoncentrowany zestaw spółek giełdowych przekształcił się w szeroki przekrój całego obszaru, obejmujący pułapkowane jony, obwody nadprzewodzące, neutralne atomy, fotonikę, oprogramowanie i bezpieczeństwo postkwantowe. Wszystkie cztery spółki zostały dodane do QNTM podczas przeglądu indeksu za II kw. 2026 r. w czerwcu, zwiększając ekspozycję funduszu na wyspecjalizowanych operatorów kwantowych.

Tempo utrzymało się również poza funduszem. Dwa z najważniejszych debiutów giełdowych w sektorze nastąpiły po dacie granicznej ostatniego przeglądu indeksu, dlatego nie są jeszcze uwzględnione w ETF-ie: wspierany przez Honeywell Quantinuum przeprowadził w czerwcu 2026 r. na Nasdaq pierwsze jak dotąd tradycyjne IPO spółki kwantowej, pozyskując około 1,68 mld USD, a fińska spółka IQM na początku lipca stała się pierwszą europejską firmą kwantową notowaną na głównej giełdzie w USA, z równoległym notowaniem w Helsinkach⁵. Kolejne podmioty są już w przygotowaniu — zarówno Pasqal, jak i Seeqc złożyły dokumenty w celu notowania w USA⁶. Podobnie jak wiele innych funduszy opartych na indeksach, QNTM dodaje składniki wyłącznie podczas zaplanowanych przeglądów i zgodnie z opublikowanymi zasadami kwalifikacji, dlatego nowo notowane spółki stają się kandydatami do przyszłego uwzględnienia, zamiast trafiać do portfela w dniu debiutu. Takie wyważone tempo samo w sobie stanowi dyscyplinę, pozwalającą ustabilizować się gwałtownym wahaniom cen, zanim dana akcja zostanie rozważona. Szerszy wniosek jest taki, że wszechświat inwestycyjny się poszerza — i to na więcej niż jednym kontynencie. Większe pole spółek notowanych oznacza też większą konkurencję: więcej firm rywalizuje obecnie zarówno o przywództwo technologiczne, jak i o finansowanie od inwestorów. Taka konkurencja może wspierać rozwój tego motywu inwestycyjnego, ale może też ciążyć poszczególnym spółkom, których przychody, marże i wyceny mogą znaleźć się pod presją.

Wykres 2: Wyścig kwantowy na rynku publicznym

Źródło: analiza VanEck na podstawie IPO i dokumentów spółek, stan na lipiec 2026 r. Wyłącznie w celach ilustracyjnych.

Quantinuum, IQM, Pasqal i Seeqc zostały przywołane wyłącznie w celach ilustracyjnych, aby opisać rozwój sytuacji w sektorze obliczeń kwantowych. W momencie pisania tekstu spółki te nie znajdowały się w portfelu QNTM. Odniesienia do konkretnych spółek nie stanowią rekomendacji kupna ani sprzedaży jakichkolwiek papierów wartościowych.

Długa droga z laboratorium na rynek

Mimo całej aktywności rynkowej obliczenia kwantowe pozostają w swojej istocie przedsięwzięciem naukowym, a ich sukces komercyjny nadal jest niepewny. Fundamenty tego motywu inwestycyjnego zostały wzmocnione w październiku 2025 r., gdy Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki przyznano za odkrycie makroskopowego tunelowania kwantowomechanicznego i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym — zjawisk fizycznych stanowiących podstawę dzisiejszych nadprzewodzących kubitów⁷. Tego rodzaju uznanie wskazuje na coś bardziej trwałego: nauka posuwa się naprzód, nawet jeśli ekonomika nie została jeszcze udowodniona. To połączenie stanowi istotę motywu wzrostowego na wczesnym etapie rozwoju i dlatego związane z nim ryzyka pozostają wysokie. Większość tych spółek przynosi straty, ich wyceny odzwierciedlają oczekiwania, a nie zyski, a ich akcje okazały się bardzo zmienne, zdolne do dużych ruchów pod wpływem pojedynczych informacji.

To pomaga wyjaśnić, dlaczego poza wyspecjalizowanymi podmiotami typu pure-play badania kwantowe na dużą skalę opierają się na ugruntowanych liderach technologicznych. Są to zdywersyfikowane przedsiębiorstwa, dla których technologie kwantowe stanowią tylko jeden z wielu obszarów działalności, ale które prowadzą jedne z najbardziej zaawansowanych programów badawczych w tej dziedzinie: IBM, który na początku 2026 r. rozpoczął dostawy swojego procesora nowej generacji Nighthawk i zakłada osiągnięcie zweryfikowanej przewagi kwantowej do 2026 r. oraz obliczeń odpornych na błędy do 2029 r., oraz Alphabet, którego układ Willow zademonstrował to, co Google określił w październiku 2025 r. jako pierwszą „weryfikowalną” przewagę kwantową^8,9. Wyjście poza spółki pure-play odzwierciedla również praktyczną rzeczywistość: znaczna część dzisiejszego postępu jest finansowana z bilansów spółek, które mogą sobie pozwolić na inwestowanie w trakcie długiego i niepewnego cyklu rozwoju. Kamienie milowe i daty z harmonogramów, takie jak cele IBM na lata 2026 i 2029, są jednak celami spółki, a nie prognozami, i mogą zostać opóźnione lub nie zostać osiągnięte.

To, co zmienił rok debiutów giełdowych, dotyczy więc mniej samego ryzyka, a bardziej widoczności. Motyw inwestycyjny, do którego kiedyś uzyskiwano dostęp głównie przez rynki prywatne i kilka pośrednich ekspozycji, jest teraz reprezentowany przez szerszy, bardziej płynny i bardziej przejrzysty zestaw spółek publicznych, obejmujący zarówno wyspecjalizowanych graczy, jak i zasobnych w kapitał zasiedziałych uczestników rynku, i podlegający obowiązkom informacyjnym wymaganym przez rynki publiczne. Tak wygląda początek dojrzewania: nie motyw inwestycyjny, który już dojrzał, lecz taki, który stał się inwestowalny w bardziej przemyślany sposób. Wszechświat się poszerza, nauka nadal idzie naprzód, a historia — sądząc po dowodach z tego roku — wciąż znajduje się we wczesnych rozdziałach.