De rol van bankaandelen in fondsen met hoog dividend

Belangrijkste risico’s:

1. Bankdividenden kunnen fors worden teruggeschroefd in recessies, waardoor inkomsten en aandelenkoersen dalen.
2. Een sterke concentratie in de financiële sector verhoogt de blootstelling aan sectorspecifieke schokken.
3. Veranderingen in de regelgeving of hogere kapitaalvereisten kunnen toekomstige uitbetalingen en waarderingen verminderen.

Voor beleggers die op zoek zijn naar regelmatige en betrouwbare inkomsten hebben aandelen en fondsen met een hoog dividend een unieke aantrekkingskracht. De bedrijven achter hen keren een groot deel van de winst uit aan hun aandeelhouders in de vorm van dividenden, die ze als inkomsten kunnen beschouwen – of ervoor kiezen om ze te herinvesteren voor toekomstige meerwaarden.

Beleggen in aandelen met een hoog dividend kan ook een lager risico zijn in vergelijking met andere aandelen, op voorwaarde dat de aandelen worden gekozen met het oog op de betrouwbaarheid van hun dividenden. Zo omschrijft beleggingsonderzoeksbureau Morningstar strategieën met een hoog dividend als in staat om “dividendverlagingen te vermijden bij dalende aandelenmarkten” wanneer het zijn Dividend Leaders Index beschrijft. Toch zijn alle aandelen riskant en kunnen dividendaandelen net zo goed minder goed presteren dan brede benchmarks.

Maar een belangrijk punt van onzekerheid bij beleggers in hoogdividendfondsen zoals onze VanEck Morningstar Developed Markets Dividend Leaders ETF (TDIV) is de vraag of een doorgaans hoge blootstelling aan financiële aandelen, zoals banken, een onvoorzien risico kan inhouden in geval van een bankencrisis. Hoe groot is de kans op een crisis die banken dwingt hun dividend te verlagen, waardoor hun aandelenkoersen fors dalen?

Om die vraag te beantwoorden, hebben we het team van financiële analisten van Morningstar, dat de index berekent die onze ETF volgt, gevraagd of dit een significant risico vormde. U vindt hun mening verderop in deze blog en merkt op dat de risicoblootstelling van de financiële dienstensector en het toezicht op de regelgeving aanzienlijk zijn verbeterd sinds de wereldwijde financiële crisis van 2007-2009.

Ondanks de huidige recordprijzen van activa, de aanhoudend krappe credit spread en de overgang naar deregulering in de Verenigde Staten zijn ze optimistisch. Bovendien verwachten ze niet dat de hoeveelheid reglementair kapitaal die Amerikaanse banken moeten aanhouden, aanzienlijk zal worden verminderd.

Banken hebben hogere uitkeringsratio's

We keren terug naar onze ETF en de onderliggende index. Financiële aandelen zijn momenteel veruit de grootste sector. Ze zijn goed voor meer dan vier tienden (41%) van de portefeuille op het moment van schrijven, waarbij banken ongeveer een derde van het fonds uitmaken¹. De financiële bedrijven in de portefeuille zijn onder meer de banken HSBC Holdings, Intesa San Paolo, BNP Paribas, naast verzekeraars als Zurich Insurance Group en Swiss Re.

Bron: VanEck.

Net als aandelen uit andere sectoren komen ze in aanmerking voor opname in de ETFs door wereldwijd tot de top 100 van dividendinkomsten te behoren. Ze hebben hoge dividendrendementen die als veerkrachtig worden beschouwd en waarschijnlijk zullen groeien.

Wereldwijde banken vallen natuurlijk in dit universum. Een paper van de gerespecteerde Bank voor Internationale Betalingen (BIS) merkt immers op dat banken doorgaans hogere dividenduitkeringsratio's hebben dan niet-financiële bedrijven². Dit lijkt het gevolg te zijn van het feit dat banken een aanzienlijk bedrag aan eigen vermogen moeten aanhouden tegen hun risicogewogen activa (of leningen) op grond van de kapitaaltoereikendheidsregels van Basel III. Deze vereiste drukt hun rendement op het kapitaal, wat resulteert in een lagere waardering van de aandelenkoers en een hoger dividendrendement.

Dividend Yield of Financial Services Companies / Oktober 2015 - Oktober 2025

Bron: Morningstar, oktober 2025.

Bovendien zou dit moeten betekenen dat hun dividenden waarschijnlijk veerkrachtig zullen zijn. Met andere woorden, uitbetalingen worden verwacht te worden gehandhaafd of te groeien; dividendniveaus kunnen echter dalen en zijn niet gegarandeerd. Dat vermijdt de klassieke ‘dividend trap’ wanneer het rendement van een aandeel met een hoog dividend erop wijst dat het fundamentele plaatje van het bedrijf verslechtert en het dividend waarschijnlijk zal worden verlaagd. Maar onzekerheid is natuurlijk ook hier aanwezig.

Wat volgt is de visie van het financiële team van Morningstar op de veerkracht van financiële aandelen op dit moment.

Morningstar’s visie

Na de meltdown van 2007-09 is het volkomen begrijpelijk dat klanten zich zorgen zouden maken over de wereldwijde blootstelling aan financiële dienstverleners, vooral met aandelenkoersen die flirten met recordniveaus en met aanhoudend krappe credit spread. We vinden het echter belangrijk om te benadrukken dat zowel de risicoblootstelling van de financiële dienstensector als het toezicht op de regelgeving aanzienlijk zijn verbeterd in de nasleep van de wereldwijde financiële crisis. Hieronder zetten we enkele van de belangrijkste veranderingen op een rij die ertoe hebben bijgedragen dat risico’s proactief uit het banksysteem zijn verwijderd en de buffers van kwalitatief hoogstaand kapitaal van banken zijn versterkt.

1. Sterkere kapitaalbuffers. Door hervormingen van de regelgeving moeten banken nu meer hoogwaardig kapitaal aanhouden in verhouding tot hun risicoblootstelling.
   

   Soort kapitaalbuffer	Base II (Pre-Dodd Frank)	Base III (Post-Dodd Frank / Nu)	Voorbeeld Goldman Sachs, 2024
   Common Equity Tier 1 (CET1)	4% om aan Tier 1-vereiste te voldoen	4,5% van de RWA (Risk Weighted Assets) minimum	4,50%
   Stress Capital Buffer (SCB)	Niet van toepassing	Alleen VS; 2,5% van risicogewogen activa (minimum)	6,20%
   GSIB-toeslag (wereldwijde banken)	Bestond niet	1% minimum (stijgt op basis van G-SIB, geen maximum)	3%
   Countercyclical Capital Buffer (CCyB)	Bestond niet	0 - 2,5% (regelgever discretie op basis van kredietvoorwaarden)	0,0%
   Totale CET1-vereiste	4% minimum	7% minimum (schalen hoger vanaf daar)	13,70%

    

2. Lagere hefboomwerking. De kapitaalbuffers worden gemeten in verhouding tot de risicogewogen blootstelling, waarbij de risicovollere activa een hoger gewicht krijgen. In onze portefeuille zijn de banken vrij goed gekapitaliseerd, met een mediane buffer van 210 basispunten ten opzichte van de minima van de regelgeving op de stresstestdatum van juni 2025. Voor veel banken, met name investeringsbanken, is ook de totale hefboomwerking (eigen vermogen/activa) afgenomen. Een lager gemiddeld rendement op aandelen verlaagt de opbrengsten, maar stabiliseert ze ook.

   Bron: Morningstar, 2001-2034 (prognoses).

3. Verbeterd toezicht. Banken zijn nu onderworpen aan veel meer vereisten, niet alleen met betrekking tot kapitaal (onder de Basel III-regelgeving), maar ook met betrekking tot liquiditeit, verliesabsorptiecapaciteit, beperkingen op de betrokkenheid bij risicovollere activiteiten en prestaties die onder druk staan dan voor de financiële crisis. Alle systeemrelevante Amerikaanse banken ondergaan nu jaarlijks stresstesten, die bepalen hoeveel kapitaal ze moeten aanhouden als stresskapitaalbuffer om verliezen op te vangen op basis van vaak historisch harde scenario’s. De stresstest van dit jaar, die als ‘gemakkelijk’ werd beschouwd, ging uit van een daling van het reële bbp met 7,8%, een werkloosheid die piekte op 10%, een daling van de aandelenkoersen met 50%, een daling van de huizenprijzen met 33%, een daling van de prijzen van commercieel vastgoed met 30% en een verlies van 6,6% op leningen over de periode van twee jaar die begon in het eerste kwartaal van 2025. Elders moeten banken zich houden aan:

• • vereisten voor zeer liquide bezittingen die de verwachte uitstroom op korte termijn dekken (LCR)
  • stabiele dekkingsgraden die mismatches tussen activa en passiva proberen aan te pakken (NSFR)
  • minimumvereisten voor langlopende schulden, gewone aandelen en aanvullend tier 1-aandelenbezit om verliezen op te vangen (TLAC)
  • beperkingen op de totale schuldenlast van banken (SLR en eSLR), met inbegrip van de blootstelling buiten de balanstelling
  • verbod met betrekking tot de handel in eigen aandelen
  • limieten op risicovolle beleggingen in gedekte fondsen (inclusief privévermogen en hedgefondsen) tot 3% van het tier 1 eigen vermogen
  • hogere risicogewichten voor risicovollere activaklassen zoals aandelen (van 100% tot 300%-400%), woninghypotheken met een hoge LTV-rating, commercieel vastgoed en cryptomunten (1250%, recent voorgesteld)

Over het algemeen beschouwen we het systeem als beter voorbereid om een terugval te verwerken dan in vorige cycli. Hoewel we erkennen dat er gegronde bezorgdheid bestaat over een algemene houding ten aanzien van de regulering en het versoepelen van de kapitaalbuffers, verwachten we dat het mondiale financiële systeem aanzienlijk beter gekapitaliseerd zal blijven en dat de risicodiscipline over het algemeen sterker zal zijn dan in 2007-09, zelfs met een kleine hoeveelheid kapitaalverlichting. Onze lezing van het commentaar van de Amerikaanse Vice Chair of Supervision Michelle Bowman is dat het agentschap overweegt overlappende beperkingen te herzien, zoals de verbeterde aanvullende hefboomratio, met het voorstel die maatregel te herpositioneren als een backstop, zoals bedoeld, in plaats van een bindende beperking voor banken. We zijn er niet van overtuigd dat de sector op dit moment aanzienlijke kapitaalverlichting zal zien, hoewel we in de komende twee tot drie kwartalen veel meer zullen leren. We denken eerder dat de strengste iteraties van het Basel III-eindspel-voorstel waarschijnlijk met pensioen zullen gaan, waarbij onze eerste schattingen wijzen op een stijging van de risicogewogen activa (RWA’s) met 20% voor veel van de grotere banken in onze dekking en een stijging van het vereiste tier 1-kernkapitaal ergens in het midden tussen tien en twintig. Nu gaan we dichter in de buurt van een stijging van 5% tot 10% van de risicogewogen activa voor handel-zware banken en een de minimis-impact voor kleinere en regionale kredietverstrekkers.

Tot slot blijft de winstgevendheid vrij sterk in het algemeen en is het de eerste verdedigingslinie tegen stijgende kredietkosten, zoals benadrukt door Johann Scholtz, bankanalist bij Morningstar. De winstgevendheid van de Europese banken is aanzienlijk verbeterd ten opzichte van de periode 2012-22, terwijl Niklas Kammer, financieel analist in Europa, opmerkt dat een hogere liquiditeit van de centrale banken, convertibiliteit van AT1-obligaties en een meer uitgesproken bereidheid om sneller in te grijpen in de EU ons helpen om ons meer vertrouwd te maken met de hogere blootstelling aan financiële diensten in het TDIV-product in het huidige klimaat.

Conclusie

Van tijd tot tijd kunnen banken kredietverliezen boeken. Dat is de aard van hun handel. In het najaar van 2025 hebben bijvoorbeeld Western Alliance Bank en Zions Bank, twee regionale Amerikaanse kredietverstrekkers, bekendgemaakt dat zij werden blootgesteld aan vermeende fraude door kredietnemers. Op dezelfde manier hebben particuliere kredietfondsen te maken met verliezen door de Amerikaanse auto-onderdelenmaker First Brands en autokredietverstrekker Tricolor.

Maar de analyse van Morningstar suggereert dat banken sterk gekapitaliseerd zijn en in een gezonde financiële vorm verkeren – beter voorbereid dan in eerdere economische cycli voor de volgende neergang. Regelgeving maakt banken weerbaar en kan beleggers winstkansen bieden, maar houdt ook markt-, krediet- en regelgevingsrisico's in die dividenden en aandelenkoersen kunnen verlagen. Het is nog steeds belangrijk te onthouden dat de situatie op de financiële markten snel kan veranderen en dat beleggen in aandelen riskant is.