Zakłócenia w dostawach irańskiej ropy: Geopolityka i światowe rynki energii

Kluczowe wnioski:

• To może nie być tylko przejściowy kryzys naftowy. Eskalacja napięć geopolitycznych w Iranie zbiega się z ograniczeniami podażowymi wynikającymi z uwarunkowań strukturalnych, co zwiększa prawdopodobieństwo długotrwałych zakłóceń, a nie jedynie krótkotrwałej premii za ryzyko.
• Rynki energetyczne borykają się z kurczeniem się rezerw. Ograniczone rezerwy produkcyjne OPEC+ (Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową i jej sojuszników) oraz zakłócenia w Cieśninie Ormuz zwiększają prawdopodobieństwo, że cena ropy utrzyma się na poziomie powyżej 60 USD za baryłkę¹.
• Megatrendy popytowe przyspieszają. Sztuczna inteligencja, elektryfikacja i rozbudowa infrastruktury przyczyniają się do wzrostu długoterminowego popytu na energię i surowce w sytuacji, gdy elastyczność podaży maleje.

Jak niedawno zauważyliśmy, geopolityka ma ogromne znaczenie dla światowych cen ropy naftowej i LNG (skroplonego gazu ziemnego). Ataki na Iran oraz ryzyko eskalacji konfliktu w regionie o kluczowym znaczeniu dla światowych przepływów energii przypominają nam, jak szybko mogą ponownie pojawić się obawy dotyczące dostaw. Chociaż napięcia geopolityczne mają niewątpliwy wpływ na krótkoterminowe kształtowanie się cen i powodują powstanie „premii za ryzyko”, to ostatecznie o kierunku zmian cen decyduje równowaga między podażą a popytem.

Termin „premia za ryzyko” sugeruje, że jest to zjawisko przejściowe, i często tak właśnie jest. Często zdarza się, że ceny ropy gwałtownie rosną o 5–10 dolarów za baryłkę w następstwie poważnych zakłóceń na rynkach światowych². Rynki bywały czasami niemal całkowicie odporne na pojedyncze zdarzenia. Ta sytuacja wydaje się inna.

Być może nie mamy do czynienia z przejściowym wstrząsem, lecz wkraczamy w sytuację, która potrwa miesiące. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że dostawy ropy naftowej i LNG zostaną zakłócone, być może na dłuższy czas. Konsekwencje wykraczają poza ryzyko związane z negatywnymi doniesieniami medialnymi i dotyczą strukturalnego funkcjonowania ekosystemu energetycznego.

Premia za ryzyko związane z ropą irańską a strukturalne zakłócenia podaży

Ostatnie wydarzenia w wyraźny, choć nie zaskakujący sposób wpłynęły na kształtowanie się cen ropy naftowej i LNG. Początkowe reakcje rynków akcji i surowców w regionie Zatoki Perskiej były odzwierciedleniem gwałtownych wahań, a wahania w przedziale 5–10% częściowo się ustabilizowały. Inwestorzy początkowo liczyli na scenariusz.

Nadal skłaniamy się ku scenariuszowi, zgodnie z którym negocjacje raczej nie doprowadzą do trwałego porozumienia, co zwiększa prawdopodobieństwo wybuchu krwawego, niszczycielskiego i długotrwałego konfliktu. Skutki strukturalne mogą dotyczyć infrastruktury, transportu, produkcji i rafinacji. Nawet działania podjęte na wczesnym etapie mogą wywołać efekt domina w całym ekosystemie sektora ropy naftowej i LNG.

Kilka czynników potwierdza tę opinię:

• Brak przywództwa i ryzyko odwetu
  Śmierć czołowych irańskich przywódców oraz zapowiedzi zemsty powodują ogromną niepewność. Próżnia władzy zwiększa prawdopodobieństwo podjęcia zdecydowanych działań przy ograniczonej powściągliwości.

• Zamknięcie Cieśniny Ormuz
  Ruch statków przez cieśninę został wstrzymany w związku z atakami na tankowce, a główne porty w regionie zawiesiły działalność. Przez Cieśninę Ormuz przepływa około 15–20% światowej ropy naftowej i około 20% gazu ziemnego w postaci LNG³. Im dłużej ta sytuacja się utrzymuje, tym większy jest jej wpływ na światowe rynki energetyczne.

• Ograniczony wpływ OPEC+
  OPEC+ uzgodniło wznowienie zwiększania wydobycia o 206 000 bbl/d (baryłek dziennie), co stanowi jedynie nieznaczny wzrost w stosunku do poprzednich planów⁴. Wskazuje to, że grupa ta albo nie chce, albo – naszym zdaniem – nie jest w stanie zwiększyć produkcji w stopniu wystarczającym, by zrównoważyć ewentualne zakłócenia w dostawach w regionie.

• Kraje Zatoki Perskiej izolują Iran
  Państwa Zatoki Perskiej – w tym Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Oman, Kuwejt i Bahrajn – zaostrzyły swoje stanowisko, praktycznie izolując Iran. Zwiększa to ryzyko ataków odwetowych i potęguje prawdopodobieństwo poważnego i długotrwałego konfliktu.

W sumie czynniki te wskazują, że ceny ropy będą odzwierciedlać tę sytuację w perspektywie dłuższej niż tylko kilka dni. W dłuższej perspektywie skutki tych wydarzeń mogą wywołać znaczną presję na wzrost cen w przypadku przedłużającego się zakłócenia, jednak szybkie dyplomatyczne rozwiązanie konfliktu lub złagodzenie napięć mogłoby spowodować presję na spadek cen.

Scenariusze dotyczące cen ropy: Dlaczego cena ropy może utrzymać się powyżej 60 dolarów za baryłkę

Jeszcze przed ostatnim zaostrzeniem sytuacji w Iranie analiza różnych scenariuszy – od negocjacji na wczesnym etapie po długotrwałe ataki i zdecydowane działania OPEC+ – wskazywała już, że ceny ropy prawdopodobnie utrzymają się na strukturalnie wysokim poziomie. Pojawiające się zaburzenia strukturalne tylko potwierdzają tę tezę i mogą potencjalnie spowodować wzrost poziomu równowagi. Z drugiej strony gwałtowne złagodzenie napięć lub spowolnienie popytu mogłoby spowodować znaczny spadek cen.

Uzasadnienie inwestycyjne

W obecnej sytuacji wydaje się, że narracja o „zerowej wartości końcowej” tradycyjnych źródeł energii straciła na znaczeniu. Zamiast tego widzimy:

• Niskie wskaźniki wyceny
• Solidne bilanse
• Solidne zobowiązania dotyczące dywidendy i wykupu akcji

Ropa naftowa, LNG i firmy, które je wytwarzają, zazwyczaj zwykle reagują zgodnie z cyklem rynkowym. W sytuacji rosnącego popytu strukturalnego i ograniczonej podaży sektor ten może nadal osiągać ponadprzeciętne wyniki, choć przyszłe wyniki są niepewne i możliwe są straty.

Obecna sytuacja wydaje się inna nie dlatego, że kwestie geopolityczne mają większe znaczenie niż wcześniej, ale dlatego, że splatają się one z ograniczającą się podażą strukturalną i rosnącym popytem długoterminowym.

VanEck Oil Services UCITS ETF

VanEck Oil Services UCITS ETF skupia się na firmach, dzięki którym wydobycie ropy naftowej jest fizycznie możliwe — firmach wiertniczych, producentach sprzętu oraz firmach świadczących usługi wiertnicze i serwisowe, którzy stanowią trzon działalności w sektorze upstream (poszukiwania i wydobycia). Zamiast inwestować bezpośrednio w ceny ropy, ten fundusz ETF zapewnia ekspozycję na spółki, których przychody wynikają z wydatków na poszukiwania i wydobycie: kiedy przedsiębiorstwa energetyczne inwestują w zdolności wiertnicze i wydobywcze, to właśnie te firmy na tym zyskują.

Fundusz koncentruje się na spółkach z sektora usług naftowych notowanych na amerykańskich giełdach, zapewniając inwestorom skoncentrowaną ekspozycję na często pomijany segment sektora energetycznego — który zazwyczaj silnie reaguje na rosnące cykle nakładów inwestycyjnych (capex) oraz zaostrzające się warunki podażowe. W warunkach, gdzie nakładają się czynniki geopolityczne oraz długoterminowy popyt wynikający z rozwoju infrastruktury sztucznej inteligencji i elektryfikacji, firmy zajmujące się wydobyciem zyskują strategiczne znaczenie wykraczające poza krótkoterminowe wahania cen.

Główne czynniki ryzyka: Istnieje możliwość utraty kapitału aż do całkowitej utraty inwestycji ze względu na główne czynniki ryzyka, takie ryzyko koncentracji branżowej lub sektorowej, ryzyko inwestowania w podmioty surowcowe czy ryzyko rynku kapitałowego, które zostały opisane poniżej w głównych czynnikach ryzyka, kluczowych informacjach dla inwestorów oraz prospekcie sprzedaży. Inwestując w Fundusze, można ponieść stratę. Wartość inwestycji może wzrosnąć lub spaść, a inwestor może nie odzyskać zainwestowanego kapitału.

Aby otrzymać więcej informacji, zapisz się do naszego newslettera.